Öne Çıkanlar
- Plesk üzerinde domain bazında farklı PHP sürümleri çalıştırarak uyumluluk ve güvenlik arasında denge kurabilirsiniz.
- PHP sürümü değişikliği yalnızca sürüm seçmek değil; kaynak kullanımı, handler tercihleri ve cache katmanlarını da etkiler.
- Değişiklikleri canlıya almadan önce staging ortamında test etmek, yedek almak ve logları izlemek zorunludur.
- Çoğu hata loglarda açıkça görünür: eksik PHP extension’ları, uyumsuz eklentiler veya .htaccess hataları en sık karşılaşılan sorunlardır.
Plesk Panel PHP Sürümü Değiştirme Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Plesk Panel PHP sürümü değiştirme imkanı olmasa, bugün çoğu popüler CMS’i güncel ve güvenli tutmak neredeyse imkansız olurdu. PHP sürümleri hem hız hem de güvenlik tarafında ciddi fark yaratıyor. Eski sürümler genelde “çalışıyor ama riskli”, yeni sürümler ise “hızlı ve güvenli ama bazen uyumsuz” kategorisinde geziniyor. İşin püf noktası şurada: Her site için tek doğru sürüm yok, her projenin kendine göre ideali var.
Sektörde en çok duyduğumuz efsane şu: “PHP’nin en yeni sürümünü seç, siten roket gibi uçar.” Keşke o kadar basit olsaydı. Evet, PHP 8.x serisi genelde PHP 7.x’ten daha hızlı ve modern. Ama eski bir eklenti veya framework kullanıyorsan, bu güncelleme tek hamlede bütün siteyi beyaz sayfaya çevirebilir. Dürüst olmak gerekirse, çoğu sorun “PHP çok yeni” olduğu için değil, projenin bu yeni sürüme hazırlanmamış olmasından çıkıyor.
Plesk burada bize büyük bir avantaj veriyor: Aynı sunucu üzerinde, farklı domainler için farklı PHP sürümleri seçebiliyoruz. Yani bir sitede PHP 8.2, diğerinde 7.4 çalıştırmak mümkün. Böylece “tüm siteleri aynı anda riske atmak” zorunda kalmıyoruz. Bu da hem ajansların çoklu müşteri yapıları için, hem de test ortamı oluşturan geliştiriciler için ciddi esneklik sağlıyor.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Hizmet Türü | Web Hosting / VDS / Cloud Sunucu (Plesk Kurulu) |
| Hedef Kitle | Bireysel Kullanıcı, Ajans, Geliştirici |
| Zorluk Seviyesi | Kolay / Orta |
| Öne Çıkan Özellik | Güvenlik ve Performans Dengesi |
Yapılandırma ve Yönetim: Adım Adım
Kaynak Yönetimi – Limitleri Zorlamayin
PHP sürümü değiştirirken çoğu kişi sadece uyumluluğa bakıyor, ama arka planda kaynak kullanımı da ciddi anlamda değişebiliyor. PHP-FPM, FastCGI, Apache mod_php derken, aynı versiyonda bile farklı handler seçimi CPU ve RAM kullanımını değiştirebiliyor. Özellikle yoğun trafiğe sahip sitelerde bu detaylar bir anda “Sunucu %100 CPU” alarmına dönüşebiliyor.
Şöyle düşünün: Aynı arabaya farklı vites kutusu takmak gibi. Motor aynı, ama çekiş ve yakıt tüketimi değişiyor. Plesk’te “PHP Settings” (PHP Ayarları) kısmından memory_limit, max_execution_time, max_input_vars gibi değerlerle oynarken her zaman logları bir göz ucuyla kontrol etmek lazım. Kaynak kullanımı patladığında ilk bakılacak yer genelde error_log ve PHP-FPM log dosyalarıdır. Çoğu zaman “Aşırı kaynak kullanımı” uyarısının sebebi, bozulmuş bir eklenti veya sonsuz döngüye giren bir script oluyor, PHP sürümünün kendisi değil.
Kaynak tarafında bir başka kritik nokta da I/O. SSD hızlı diye kimse I/O’yu düşünmüyor, ama yüksek trafik + zayıf cache kombinasyonu diski boğuyor. Eğer paylaşımlı web hosting kullanıyorsan, PHP sürümünü yükseltmeden önce cache katmanlarını (OPcache, uygulama cache’i, gerekirse Redis) mutlaka gözden geçirmek gerekiyor.
Güvenlik Duvarı ve Port Ayarları
Plesk Panel PHP sürümü değiştirme işlemi doğrudan firewall’la alakalı değil gibi görünür ama, sahada gördüğümüz sorunların bir kısmı buradan çıkıyor. Örneğin, yeni bir PHP-FPM portu açılıyor, firewall bunu engelliyor, sen ise “PHP’yi güncelledim, site gitti” diye düşünüyorsun. Aslında durum tam olarak şöyle: Dış dünyaya açık her port, açık bir penceredir. Ama içeride çalışan her servis için de doğru izinlerin tanımlanması şart.
SSH için standart 22 portunu değiştirmek, brute-force ataklarını ciddi azaltıyor. FTP kullanmak zorundaysan, mümkünse SFTP’ye geçmek ya da en azından klasik FTP’yi sadece belirli IP’lere açık tutmak iyi bir alışkanlık. Plesk üzerinde sadece gerçekten kullandığın servislerin portlarını açık bırak; POP3/IMAP/SMTP bile kullanmıyorsan mail servislerini sınırlandırmak mantıklı olabilir. Örneğin, sadece dışarı mail çıkışı yapıyorsan, alıcı portlarını sınırlamak, saldırı yüzeyini küçültür.
Firewall ile PHP tarafının kesiştiği nokta genelde REST API’ler ve webhook’lar oluyor. Bazı modern PHP uygulamaları harici servislerle (ödeme sistemleri, kargo, SMS) konuşurken belirli portlara/URL’lere erişmek zorunda. Burada yapılacak yanlış bir firewall kuralı, “site bozuk” hissi verirken aslında sorun tamamen ağ seviyesindedir.
Yazılım Uyumluluğu ve PHP/Veritabanı Seçimi
“En güncel sürüm her zaman en iyisi mi?” sorusunun cevabı kısa: Güvenlik açısından çoğu zaman evet, proje uyumluluğu açısından her zaman hayır. Örneğin, WordPress’in güncel sürümleri PHP 8.x ile gayet sağlıklı çalışıyor; ama 5-6 yıldır el sürülmemiş bir tema veya custom plugin varsa, PHP 8’e geçtiğinde fatal error’larla karşılaşman çok olası. Bu yüzden Plesk Panel PHP sürümü değiştirme öncesi mutlaka staging/test bir domain üzerinde deneme yapmak en akıllıca yol.
Veritabanı tarafında ise altın kural şu: “Yazılımın resmi olarak desteklediği en güncel major sürüme mümkün olduğunca yakın dur.” Yani MySQL 5.5 ile çalışan bir uygulamayı, doğrudan MariaDB 10.11’e zıplatmak bazı durumlarda sürpriz sonuçlar verebilir. Ama MySQL 5.7 veya MariaDB 10.3+ gibi sürümlere geçiş hem performans hem güvenlik için ciddi artı sağlar. Bir de indeks (index) konusu var; genelde kullanıcılarımızdan duyduğumuz en büyük şikayet şu oluyor: “Sorgular çok yavaş.” Çoğu zaman sorun PHP değil, indexsiz tablolardır. Özellikle log veya sipariş tablolarında doğru index yapısı yoksa, PHP sürümünü istediğin kadar güncelle, sorgu yine dakikalara koşar.
Uygulama: Kurulum ve Yayına Alma
Plesk Panel PHP sürümü değiştirme adımlarını illa tek tek “Şuraya tıkla, buraya bas” diye anlatmaya gerek yok, mantığı oturtmak daha değerli. Terminali açın, şu komutu girin demiyorum ama mantık şu: Önce mevcut sitenin gereksinimlerini ve yedeklerini kontrol et, ardından Plesk’te ilgili domain için PHP versiyonunu ve handler’ını düzenle, sonrasında loglara bakarak yayına al.
Tipik akış şöyle olur:
- Site dosyalarının ve veritabanının yedeğini al (Plesk Backup veya manuel mysqldump).
- Kullandığın uygulamanın (WordPress, Laravel, Opencart vb.) hangi PHP sürümlerini desteklediğini kontrol et.
- Mümkünse staging bir subdomain (test.ornekdomain.com gibi) oluştur, aynı dosya ve veritabanıyla orada deneme yap.
- Plesk’te “Hosting Settings” veya “PHP Settings” ekranından yeni PHP versiyonunu seç.
- Gerekirse php.ini tabanlı özel ayarları (memory_limit, upload_max_filesize) yeni sürüme göre tekrar düzenle.
- Hata loglarını (error_log, Apache/Nginx logları, PHP-FPM logları) 5-10 dakika izleyerek beklenmedik hata var mı bak.
Genelde 5 dakikadan fazla sürmez. Ama asıl mesele, acele edip canlı site üzerinde “deneme yapmamak”. Tıpkı bir araba motorunu yolda söküp takmamak gerektiği gibi, sunucu tarafında da “önce garajda (staging) denerim, sonra trafiğe (canlıya) çıkarım” mantığı hep iş kurtarır.
Bu arada, performansınızı artırmak için Plesk sayfamızdaki diğer çözümlere de bakabilirsiniz. PHP versiyonunun yanında, web sunucusu (Apache/Nginx), cache katmanı ve SSL yapılandırmasının da en az PHP kadar önemli olduğunu göreceksiniz.
Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Pratik Çözümler
| Sorun | Muhtemel Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Site Yavaş Açılıyor | Zayıf önbellekleme veya yüksek sorgu sayısı | Redis/Litespeed Cache kurulumu yapın |
| Bağlantı Zaman Aşımı | Firewall engeli veya hatalı DNS | Port izinlerini kontrol edin |
Plesk Panel PHP sürümü değiştirme sonrası en sık gördüğümüz problem ise klasik “500 Internal Server Error” veya tamamen beyaz sayfa. Bunun sebebi çoğunlukla:
- Eski bir eklentinin yeni PHP sürümüyle uyumsuz olması,
- Bozuk .htaccess kuralı (özellikle Apache + PHP-FPM geçişlerinde),
- Eksik PHP extension’ları (intl, mbstring, gd, imagick vb.).
İlk bakılacak yer yine loglar. Hata mesajı genelde “undefined function”, “deprecated” veya “fatal error” şeklinde çok net ipuçları verir. Örneğin, imagick eksikse, görsel işleyen kütüphaneler patlar; çözüm basit: İlgili PHP versiyonu için imagick eklentisini Plesk üzerinden aktif etmek veya sunucuya yüklemek.
Sıkça Sorulan Sorular
Plesk Panel PHP sürümü değiştirme güvenli mi?
Doğru yapıldığında evet, hatta güvenlik için çoğu zaman yapılması gereken bir adım. Eski PHP sürümleri zamanla güvenlik güncellemesi almayı bırakıyor ve bu da saldırganlar için açık kapı anlamına geliyor. Ek önlem olarak:
- Canlı değişiklikten önce her zaman tam yedek alın,
- Staging ortamında deneme yapın,
- Güncel bir SSL sertifikası ve güvenlik duvarı politikası kullandığınızdan emin olun.
Fiyat/Performans dengesi nasıl kurulur?
İşin özü, her zaman en pahalı sunucu en performanslı siteyi getirmiyor. Tıpkı bir araba motoru gibi, sunucular da yüksek trafikte doğru soğutmaya (cache, optimizasyon) ihtiyaç duyar. Şu dengeleri kurmaya çalış:
- Yoğun site sayın artıyorsa, paylaşımlı hosting yerine VDS veya Cloud sunucu düşün.
- WordPress ağırlıklı çalışıyorsan, optimize altyapı için WordPress hosting tercih etmek genelde hem daha hesaplı hem daha stabil olur.
- PHP sürümünü optimize edip, veritabanı ve cache katmanlarını doğru ayarladığında, aynı kaynakla çok daha fazla trafiği taşıyabilirsin.
Taşıma (Migration) işlemi zor mu?
Aslında doğru araçlarla değil. Plesk’ten Plesk’e geçişlerde migration araçları gayet başarılı çalışıyor. En zor görünen kısım çoğu kullanıcı için “PHP sürümü tutacak mı, site bozulacak mı?” endişesi. Biz burada genelde şöyle yapıyoruz: Önce yeni sunucuda uygun PHP versiyonlarını ve gerekli eklentileri kurup, test domain üzerinde siteleri ayağa kaldırıyoruz, sonra canlı DNS’i yönlendiriyoruz. Yani iş, planlı yapıldığında korkulacak bir işlem değil.
Eğer bu noktada uğraşmak istemezsen, Bilhost tarafında taşıma sürecinde hem PHP sürümü hem de genel optimizasyon için destek veriyoruz; projeyi çalışır ve stabil şekilde ayağa kaldırmak esas öncelik.
Sonuç
İşin özü şu: Plesk Panel PHP sürümü değiştirme, tek tıkla biten basit bir ayar gibi görünse de arka planda performans, güvenlik ve uyumluluk dengesini etkileyen kritik bir karar. Doğru sürümü seçtiğinde siten hızlanır, güvenliğin artar ve yönetim yükün hafifler. Yanlış sürüme aceleyle geçtiğinde ise beyaz ekran, hata logları ve gereksiz stres seni bekler. Teknoloji ne kadar karmaşık görünürse görünsün, doğru yapılandırma hayat kurtarır. Eğer bir yerde takılırsan biz buradayız, yorumlarda sorularını bekliyorum.
