Öne Çıkanlar
- Domain kayıt kuralları uzantıya göre değişir: .com/.net gibi global uzantılar genellikle belge istemez, .com.tr/.org.tr gibi TR uzantıları çoğunlukla belge talep eder.
- Belge gerekliliği hukuki ve marka tarafında önem taşır; teknik güvenlik ve performans için doğru sunucu yapılandırması esastır.
- DNS, SSL ve sunucu optimizasyonu (.php, cache, veritabanı indeksleri) performans ve güvenlik üzerinde doğrudan etkilidir.
- Kaynak kullanım sorunlarında önce loglara ve sorgu/eklenti analizine bakın; doğrudan sunucu büyütme kısa vadeli çözümdür.
- Domain seçiminde hızlı yayın mı yoksa kurumsal prestij mi önceliğiniz olduğuna karar verin; bu, uzantı ve altyapı tercihlerinizi belirler.
Domain Kaydı İçin Belge Gerekli mi? İlk Net Cevap
Domain kaydı için belge gerekli mi sorusu, özellikle .com.tr başta olmak üzere TR uzantılı alan adlarına bakan herkesin kafasını karıştırıyor. Bir yanda “.com al, saniyeler içinde aktif olsun” rahatlığı, diğer yanda “fatura, faaliyet belgesi, marka tescili lazım” diye uzayan listeler. İşin özü şu: Her uzantı aynı kurallara tabi değil ve belge konusu tamamen seçtiğin uzantıya bağlı.
Şöyle düşünün: .com, .net, .org gibi global uzantılar apartman girişine benziyor. Kapı açık, kimlik soran yok. Formu doldur, ödemeyi yap, domain senin. Ama .com.tr, .org.tr, .edu.tr gibi TR uzantıları ise güvenlikli site girişi gibi. Kim olduğun, ne iş yaptığın veya marka sahibi olup olmadığın önemli hale geliyor.
Bu yazıda hem “hiç domain almamış” kullanıcıyı yormadan, hem de senelerdir sunucu yönetenlerin bildiği ama pratikte atladığı noktaları toparlayarak gidelim. Çünkü dürüst olmak gerekirse, çoğu sorun yanlış uzantı seçimi ve belge beklentisinin yanlış anlaşılmasından çıkıyor.
| Öğe | Açıklama |
|---|---|
| Hizmet Türü | Alan Adı (Domain) Kayıt ve Yönetimi |
| Hedef Kitle | Bireysel, Kurumsal, Geliştirici, Ajans |
| Zorluk Seviyesi | Kolay (Belgesiz uzantılar) / Orta (Belge isteyen uzantılar) |
| Öne Çıkan Özellik | Marka Güveni, Hukuki Sahiplik, Kolay Yönetim |
Domain Kaydı İçin Belge Gerekli mi? Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Aslında durum tam olarak şöyle: “Domain kaydı için belge gerekli mi?” sorusunun tek bir cevabı yok. Uzantıya göre üç ana tablo var:
- Hiç belge istemeyenler: .com, .net, .org, .xyz, .online, .store vb.
- Genelde belge isteyenler: .com.tr, .org.tr, .edu.tr, .gov.tr vb.
- Duruma göre belge isteyen yeni nesil TR uzantıları: .tr doğrudan uzantısı ve bazı özel alanlar (politikalar zamanla güncelleniyor).
Şöyle düşünün: .com alırken kimse sizden “bu markanın sahibi misin?” diye sormuyor. Sadece Whois bilgisinde yazan kişi/kurum olarak görünüp teknik olarak domainin sahibi oluyorsunuz. Ama .com.tr aldığınızda, iş biraz marka ve resmiyet tarafına kayıyor. Sistem, gerçekten o ismi kullanma hakkınız var mı, bunu görmek istiyor.
Burada sektörde çok yanlış bilinen bir efsane var: “Her .com.tr için mutlaka ticaret sicil gazetesi veya marka tescili şarttır.” Bu tamamen doğru değil. Kurallar zamanla esnedi. Bazı durumlarda fatura, faaliyet belgesi, hatta bireysel başvurularda kimlik benzeri daha basit evraklarla süreç yönetilebiliyor. Ama evet, yine de .com kadar “tıkla, al” kolaylığında değil.
Kritik ayrım şu:
- Hız, esneklik, hızlı proje çıkarma: Belgesiz global uzantılar daha rahat.
- Kurumsal prestij, hukuki koruma, Türkiye odaklı marka: .com.tr gibi belge isteyen uzantılar daha güçlü.
Bu arada, ihtiyacınız olan uzantının belge durumuna bakmak için önce ismin uygun olup olmadığını görmeniz iyi olur. Buradan bir göz atabilirsiniz: domain sorgulama sayfası, ilk adım için yeterince net bir tablo sunuyor.
Bu arada, performansınızı artırmak için Alan Adı sayfamızdaki diğer çözümlere de bakabilirsiniz.
Yapılandırma ve Yönetim: Adım Adım (Belge + DNS + Servisler)
Kaynak Yönetimi – Limitleri Zorlamayın
Domain kaydının kendisi CPU tüketmez, RAM yemez. Ama alan adınız aktif olduktan sonra sahneye hosting, VDS veya cloud sunucu çıkıyor ve işte orada “kaynak yönetimi” hayat kurtarıyor.
Genelde kullanıcılarımızdan duyduğumuz en büyük şikayet şu oluyor: “Yeni .com.tr aldım, belgeyi yükledim, site açıldı ama aşırı kaynak kullanımı uyarısı alıyorum.”
Aslında sorun domainin .com veya .com.tr olması değil; arka plandaki yapılandırma:
- CPU: WordPress + eklenti çöplüğü + ağır sorgular = CPU patlaması.
- RAM: Yüksek PHP memory_limit + cache’siz sistem = gereksiz bellek şişmesi.
- I/O: Düzgün yapılandırılmamış disk önbelleği ve log dosyalarının kontrolsüz büyümesi.
İşin püf noktası şurada: “Aşırı kaynak kullanımı” uyarısı geldiğinde ilk bakılacak dosya genelde error_log veya web sunucusunun access/error log’larıdır. Terminali açın demiyorum ama mantık şu:
- Önce log’lara bakın: Belirli bir plugin, tema veya script sürekli hata mı üretiyor?
- Sonra sorgu sayısını ölçün: Özellikle WordPress’te sorgu sayısı 200-300’leri buluyorsa, orada veritabanı ve cache sorunu vardır.
- Gerekirse kaynak artırmadan önce optimizasyon yapın: Yoksa daha güçlü sunucu da kısa sürede aynı noktaya gelir.
Bugün bir web hosting paketinde bile doğru cache ve doğru PHP ayarlarıyla, belgesiz .com da, belgeli .com.tr de gayet akıcı çalışır. Sık yapılan hata, domain uzantısını suçlayıp arka plandaki yapılandırmayı görmezden gelmek.
Güvenlik Duvarı ve Port Ayarları
Dış dünyaya açık her port, açık bir penceredir. Alan adınız ne kadar kurumsal görünürse görünsün, güvenlik zayıfsa bir anlamı yok.
Özellikle VDS veya cloud sunucu kullanıyorsanız:
- SSH portunu değiştirin: 22 yerine 2222, 2228 gibi farklı bir port kullanmak, otomatik taramaları ciddi oranda azaltır.
- FTP’yi kısıtlayın veya kapatın: SFTP/SSH kullanabiliyorsanız klasik FTP’ye çoğu zaman ihtiyacınız yok.
- Firewall kuralı: “İhtiyacın olmayan her port kapalı kalmalı.” Web için 80/443, SSH için belirlediğiniz port, gerekliyse 25/587 (mail) dışındaki çoğu portu sınırlayın.
Domain kaydı için belge gerekli mi diye uğraşırken insanlar çoğu zaman SSL tarafını gözden kaçırıyor. Oysa alan adınız aktif olur olmaz, özellikle .com.tr gibi “kurumsal algı” taşıyan bir uzantıda SSL sertifikası zorunluya yakın bir ihtiyaç. Hem SEO tarafında hem de tarayıcı güven uyarılarında fark yaratıyor.
Yazılım Uyumluluğu ve PHP/Veritabanı Seçimi
En güncel sürüm her zaman en iyisi mi? Sunucu tarafında cevap çoğu zaman “evet, ama temkinli”. Uygulama tarafında ise “bazen hayır”.
PHP tarafı:
- Yeni kurulum bir WordPress, Laravel veya güncel bir script kullanıyorsanız, desteklediği en güncel PHP sürümünü seçin.
- Eski bir script veya yıllar önce yazılmış özel yazılımsa, en son PHP sürümüne çıkınca patlama riski yüksek. Önce test ortamında deneyin.
Veritabanı tarafı için altın kural: “Önce sorguyu düzelt, sonra donanımı büyüt.” Tıpkı bir araba motoru gibi, sunucular da yüksek devirde (trafikte) doğru soğutmaya (kaynağa) ihtiyaç duyar. Ama motor verimsizse, radyatörü büyütmek tek başına hız kazandırmaz. Index eksik, gereksiz join’ler, log tablolarının şişmesi gibi basit sorunları çözmeden “daha büyük sunucu” almak para yakmaktan başka bir şey olmuyor.
Bu yüzden, alan adınızı aldıktan sonra:
- PHP versiyonunu yazılımınızın gereksinimine göre seçin.
- Veritabanında sık kullanılan tablolara index kontrolü yapın.
- Cache katmanı (opcache, object cache, page cache) kullanmayı ihmal etmeyin.
Uygulama: Kurulum ve Yayına Alma
Domain kaydı için belge gerekli mi konusunu netleştirdikten sonra, iş yayına almaya geliyor. Terminali açın, şu komutu girin demiyorum ama mantık şu sırayla ilerler:
-
Domain kaydı:
- .com, .net gibi uzantılarda: Whois bilgilerinizi girersiniz, ödeme sonrası genelde birkaç dakika içinde domain aktif olur.
- .com.tr gibi uzantılarda: Önce kaydı başlatırsınız, sonra istenen belgeleri panele yüklersiniz veya iletirsiniz. Onay süreci tamamlanınca alan adı aktif olur.
-
DNS yapılandırması:
Domaini hangi hizmette kullanacaksanız (shared hosting, VDS, cloud sunucu) o servisin nameserver veya IP bilgilerini tanımlarsınız.
-
Hosting veya sunucu kurulumu:
- cPanel/Plesk kullanıyorsanız: Domain ekleme, SSL tanımlama, e-posta hesapları oluşturma genelde 5–10 dakikalık iş.
- Manuel sunucu (root erişimli) ise: Web sunucusu (Nginx/Apache), PHP-FPM, veritabanı, firewall gibi bileşenleri tek tek yapılandırırsınız.
-
Uygulama dosyalarının aktarılması:
FTP/SFTP veya Git ile dosyaları atarsınız, config dosyasında base URL ve veritabanı ayarlarını düzenlersiniz.
-
Son kontrol:
Tarayıcıda hem http hem https ile, hem www hem çıplak domainle test yaparsınız. Gerekirse 301 yönlendirmeleri, SSL zorunluluğu, www/none-www tercihini netleştirirsiniz.
Genelde 5–15 dakika arası sürer. Uzar mı? Evet, eğer belge isteyen bir uzantıda evraklar eksikse veya DNS tarafında hatalı kayıt girdiyseniz, bekleme süresi artar. O yüzden domain seçimi yaparken “şimdi hızlıca yayın açmak mı istiyorum, yoksa kurumsal ve resmî bir isim mi?” sorusuna başta cevap vermek önemli.
Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Pratik Çözümler
| Sorun | Muhtemel Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Domain Kaydı Onaylanmıyor (.com.tr) | Eksik veya yanlış belge, domain adı ile şirket/marka isminin uyuşmaması | İstenen belge tipini net öğrenin, şirket/marka adı ile domain adının uyumlu olduğundan emin olun, güncel evrak yükleyin |
| DNS Değiştirdim, Site Açılmıyor | DNS yayılım süresi veya yanlış A/NS kaydı | Doğru IP/NS girdiğinizden emin olun, 4–24 saat arası yayılım süresini bekleyin |
| Site Yavaş Açılıyor | Zayıf önbellekleme veya yüksek sorgu sayısı | Redis/Litespeed Cache kurulumu yapın, sorgu optimizasyonu ve gereksiz eklenti temizliği yapın |
| Bağlantı Zaman Aşımı | Firewall engeli veya hatalı DNS | Port izinlerini kontrol edin, 80/443 ve SSH portunuzun firewall’da açık olduğundan emin olun |
| Tarayıcı Güvensiz Site Uyarısı Veriyor | SSL sertifikası yok veya yanlış yapılandırılmış | Geçerli bir SSL alın, doğru IP/domain ile eşleştirin, http’den https’e yönlendirme ekleyin |
Sıkça Sorulan Sorular
Domain kaydı için belge gerekli mi, güvenlik açısından bir fark yaratıyor mu?
Belge istemeyen uzantılar (.com, .net vb.) ile belge isteyen uzantılar (.com.tr vb.) arasında teknik güvenlik farkı yok. İkisi de aynı DNS, aynı HTTP/HTTPS protokollerini kullanıyor. Güvenliği belirleyen:
- Kullandığınız hosting/sunucunun yapılandırması,
- SSL sertifikası,
- Güncel yazılım ve güvenlik duvarı ayarları.
Belge sadece hukuki ve marka tarafında avantaj sağlıyor; “bu isim gerçekten bana ait” diyebildiğiniz, resmiyeti daha güçlü bir alan adı elde etmiş oluyorsunuz.
Fiyat/Performans dengesini nasıl kurarım?
İşin pratiği şöyle:
- Yeni başlıyorsanız, bütçeniz sınırlıysa ve hemen yayına çıkmanız gerekiyorsa:
Belgesiz bir uzantı (.com gibi) + uygun fiyatlı bir web hosting planı çoğu zaman yeterli. - Marka, kurumsal kimlik ve güven algısı kritikse:
.com.tr gibi belge isteyen bir uzantı + mümkünse işin boyutuna göre VDS veya cloud tercih edin. Bu, uzun vadede marka değeri açısından daha sağlıklı.
Dürüst olmak gerekirse, sadece uzantı için bütçe kısarken performans tarafında çok güçlü bir sunucu almak mantıklı değil. Ziyaretçinin gözüne ilk çarpan şey marka adı ve hız. İkisini de dengede tutmak gerekiyor.
Domain taşıma (migration) işlemi zor mu?
Teknik anlamda zor değil ama adımları doğru sırayla yapmak önemli:
- Yeni sağlayıcıda domaini ve hosting/sunucuyu hazırlarsınız.
- Dosya ve veritabanını taşırsınız.
- DNS kayıtlarını güncellersiniz.
- Yayılım sürecinde trafiğin bir kısmı eski, bir kısmı yeni sunucuya gidebilir; o yüzden kritik sitelerde dikkatli planlama yapılır.
Bilhost tarafında, özellikle hosting ve VDS geçişlerinde taşıma sürecini büyük ölçüde biz üstleniyoruz. Kullanıcı tarafında genelde sadece panel erişim bilgilerini vermek ve son testleri yapmak kalıyor. Yani “teknik detaya boğulmadan geçeyim” diyorsanız, bu konuda işinizi oldukça kolaylaştırıyoruz.
Sonuç
İşin özü şu: Domain kaydı için belge gerekli mi sorusunun cevabı, seçtiğiniz uzantıya göre değişiyor. .com gibi global uzantılarda saniyeler içinde kayıt mümkünken, .com.tr tarafında marka ve resmiyet devreye giriyor. Ama hangi uzantıyı seçerseniz seçin; asıl farkı yaratan doğru yapılandırılmış sunucu, sağlıklı DNS ayarları ve güvenlik/performans optimizasyonu.
Teknoloji ne kadar karmaşık görünürse görünsün, doğru yapılandırma hayat kurtarır. Eğer bir yerde takılırsanız biz buradayız, yorumlarda sorularınızı bekliyorum.
